تعامل دولت و سازمان‌های مردم نهاد (سمن)، ضرورت و اهمیت دارد. دولت یازدهم تشکل‌ها و سازمان‌های مردم نهاد را تهدید نمی‌بیند و حتماً آن را فرصت تلقی کرده و معتقد است این سازمان‌ها باید تقویت شوند.

دکتر حسن روحانی رییس جمهور کشورمان در نخستین همایش ملی سازمان‌های مردم نهاد ضمن بیان این مطلب گفت: سازمان‌های مردم‌نهاد گروه‌های داوطلب و غیرسیاسی هستند. برای توسعه کشور نیازمند یک جامعه قدرتمند هستیم و جامعه قدرتمند نیز نیازمند مشارکت بیش‌تر مردم است بنابراین باید زمینه‌های حضور و مشارکت فعال مردم را فراهم کرد.

سازمان‌های مردم‌نهاد باید با دولت در تعامل باشند. حفظ و ارتقای سرمایه اجتماعی ما در سایه فعالیت گروه‌های مردمی است. سازمان‌های مردم‌نهاد باید روی پای خود ایستاده و از استقلال برخوردار باشند. البته این سازمان‌ها دولت ستیز هم نباید باشند. باید یار دولت بوده و در شرایطی حتی دولت‌ساز هم باشند.

دولت نباید همه وظایف را به تنهایی بر دوش بگیرد. اساس سیاست دولت بر این است که در همه امور و هر جایی که می‌تواند وظایف را به مردم و تشکل‌های مردمی واگذار کند. تشکل‌های خصوصی، تشکل‌های مردمی و دولت، پایه‌های اداره کشور هستند و معتقدیم هر چقدر بتوانیم فعالیت و مشارکت مردم را در زمینه‌های مختلف تسهیل کنیم، جامعه توانمند و قدرتمند می‌شود و یک دولت قدرتمند در جامعه‌ای قدرتمند می‌تواند تشکیل شود.

امروز مشکلات و در عین حال اهداف بلندی پیش رو داریم. برای حل مشکلات موجود، نیازمند سازمان‌های غیردولتی و مردم نهاد هستیم. در عرصه محیط زیست به تأمین آب، سلامت مردم و مبارزه با آسیب‌های اجتماعی نیاز داریم. تشکل‌های غیردولتی در این زمینه‌ها در کنار دولت وارد عمل شوند تا مشکلات را حل و فصل کنیم.

در شهر بزرگ تبریز یکی از سازمان‌های مردم‌ نهاد توانسته آسیب و معضل اجتماعی تکدی‌گری را به طور کامل مدیریت کند. می‌توانیم در همه موضوعات و آسیب‌های اجتماعی از ظرفیت سازمان‌های غیردولتی استفاده کنیم و بی‌تردید حضور و فعالیت آنها در این عرصه‌ها می‌تواند بسیار مؤثر باشد. مقابله با فقر، نابرابری، انواع آسیب‌های اجتماعی که استحکام خانواده‌ها را تهدید می‌کند و در زمینه آشنایی مردم به حقوق شهروندی خود، راهی نداریم جز اینکه سازمان‌های غیردولتی وارد عمل شوند.

امروز در کشورمان مردم‌سالاری دینی حاکم بوده و دولت سالاری مطرح نیست. قبول داریم که دولت باید تصدی‌های خود را کم کند و به جز در برخی از مسایل مهم که به ناچار دولت باید تصدی آن را برعهده بگیرد، بایستی بقیه امور به تدریج به مردم واگذار شود. ضمن این‌که هدایت و نظارت دولت باقی است و لازم است از فعالیت سازمان‌های غیردولتی حمایت کند.

دولت هر کاری را که بتواند به مردم واگذار کند، به نفع جامعه می‌داند. معتقدیم اگر حتی در بخش میراث فرهنگی مردم وارد عرصه شوند دلسوزانه‌تر می‌توانند از این میراث صیانت کنند. در فرهنگ دینی زمانی موفق بودیم که فرهنگ دینی به دست مردم بود. چرا که مردم بهتر می‌توانند از آموزه‌های دینی صیانت کنند و بی‌تردید حوزه‌های علمیه مستقل، بهتر از دولت می‌توانند در این زمینه‌ها مؤثر باشند.

در مقابل معضلات و اهداف بلندی که در بخش‌های مختلف داریم، نیازمند توسعه اجتماعی می‌باشیم و در این زمینه سازمان‌های مردم نهاد می‌توانند فعالیت بیش‌تری داشته باشند. در زمینه مسایل بهداشتی و آسیب‌های اجتماعی ایرادی ندارد که سازمان‌های مردم ‌نهاد کشورمان با سازمان‌های بین‌المللی در ارتباط باشند. البته باید این ارتباط برای جامعه سالم و مفید باشد.

لایحه‌ای در زمینه حمایت از سازمان‌های مردم نهاد باید تدوین شود. وزارت کشور باید تدوین این لایحه را برعهده بگیرد تا با تصویب آن بتوانیم از ظرفیت‌های سازمان‌های غیردولتی هر چه بیش‌تر بهره‌مند شده و شاهد ایرانی سرافراز و آباد باشیم. دولت‌ها در دوران کهن وظایف بسیار محدودی داشتند و وظایف آنها معمولاً بر ایجاد یک نیروی مسلح و تأسیس راه‌ها و تأمین امنیت کشور در برابر هجوم بیگانه خلاصه می‌شد و بقیه امور معمولاً توسط خود مردم اداره می‌شد.

در قرن‌های گذشته دارالحکومه در کنار مسجد، بازار و مرکز نظامی تشکیل می‌شد و میدان امام اصفهان یکی از نمونه‌های شاخص آن است که در آن بازار، مسجد، مدرسه و محل حکومت در یک میدان و در کنار یکدیگر قرار گرفته است. در دوران مدرن به تدریج دولت‌ها توسعه یافته و مسئولیت‌های سنگینی را بر عهده گرفته‌اند. در دوران مدرن حتی برخی دولت‌ها، مانند دولت‌های سوسیالیستی تقریباً تمام وظایف را خودشان برعهده گرفتند.

امروز به تدریج روشن شده که دولت‌ها قادر نیستند انجام همه امور کشور و رفع نیازمندی‌های جامعه را به تنهایی بر عهده بگیرند. امروز تقسیم‌بندی‌هایی برای انجام وظایف و اداره امور کشور صورت گرفته و در این راستا وظایفی بر دوش سازمان‌های غیردولتی قرار گرفته است. چنین نیست که ما سازمان‌‌های غیردولتی را از تمدن غرب آموخته باشیم. در جوامع اسلامی به ویژه ایران از دیرباز سازمان‌های غیردولتی در بسیاری از زمینه‌ها فعال بودند.

بسیاری از نهضت‌ها و انقلاب‌هایی که در جوامع اسلامی از جمله ایران به پیروزی رسیده‌اند، در سایه سازماندهی سازمان‌های غیر دولتی بوده است و در جایی که سازمان‌های غیردولتی فعال نبودند، نهضت‌ها با شکست روبه‌رو بوده است. ۱۴ مرداد زمانی است که روحانیت، اصناف، بازار و تشکل‌های فعال سیاسی و اجتماعی توانستند در برابر استبداد انقلابی را به ثمر برسانند و عدالتخانه و مجلس شورای ملی تشکیل دهند.

انقلاب مشروطه نهضت بزرگی بود که علما، روشنفکران و فرهیختگان در سایه تشکل‌های غیردولتی ایجاد کرده‌اند و زمانی که نقش سازمان‌های غیردولتی کم‌رنگ شد، رخداد ۲۸ مرداد با کودتا همراه گردید. انقلاب اسلامی یکی از حوادث بسیار مهم در دهه‌های اخیر و دو قرن گذشته در منطقه است که در سایه سازمان‌ها و تشکل‌های غیردولتی و حتی ضددولتی به پیروزی رسید. در جریان انقلاب اسلامی مساجد، حسینیه‌ها، بازار، تشکل‌های مردمی و دانشجویی توانستند حرکت‌های بزرگی مانند ۱۵ خرداد را به وجود آورده و انقلاب اسلامی را با هدایت رهبری بزرگ به نام امام خمینی (ره) به پیروزی برسانند.

در این دیدار شش نفر از فعالان و مسئولین سازمان‌های مردم‌نهاد در سخنانی دیدگاه‌ها و درخواست‌های خود را با رییس‌ جمهوری در میان گذاشتند.

اختصاص کرسی برای حضور نمایندگان سازمان‌های مردم نهاد در حوزه‌های مشورتی، ایجاد ساز و کارهای حمایتی برای توانمند شدن زنان، بخصوص در زمینه اقتصاد، تشکیل اتاق فکر تخصصی در حوزه زنان، راه‌اندازی مرکز رصد وضعیت اجتماعی جامعه، عضویت سمن‌های شهرستانی در شوراهای تخصصی استان‌ها و تخصیص منابع و تسهیلات مالی برای خیریه‌های غیردولتی از جمله پیشنهاداتی بود که از سوی نمایندگان سازمان‌های مردم نهاد مطرح گردید.