رودخانه‌ها و سایر مظاهر آب، نقش ویژه‌ای در شکل‌گیری و توسعه اجتماعی و اقتصادی شهرها ایفا می‌کردند. حیات این ساختارهای طبیعی پیرامونیشان به شدت تحت تاثیر روندهای توسعه شهرها قرار دارند.

 

 

رودخانه‌ها و سایر مظاهر آب، نقش ویژه‌ای در شکل‌گیری و توسعه اجتماعی و اقتصادی شهرها ایفا می‌کردند. حیات این ساختارهای طبیعی و فضاهای پیرامونیشان به شدت تحت تاثیر روندهای  توسعه و گسترش شهرها قرار دارند.

خانم مهندس خبیری، کارشناس حوزه مدیرعامل شرکت مادرتخصصی عمران و بهسازی شهری ایران در دومین نشست از سلسله نشست‌های موضوعی با محور"ارتقای قابلیت زیست‌پذیری شهرها و کیفیت زندگی شهروندان با اجرای سیاست بازآفرینی شهری" با عنوان "مروری بر تجارب بهسازی و ارتقای فضای باز شهری و محله ای و توسعه قلمروی عمومی" اظهار داشت: رودخانه‌های درون شهری دارای پتانسیل‌های بسیاری از منظر زیست محیطی، اقتصادی و هویت اجتماعی هستند که نه تنها در مقیاس شهر بلکه در مقیاس‌های سرزمینی و منقطه‌ای می‌توانند ارزش‌آفرین باشند. که امروزه توجه به آن‌ها بیش از پیش مورد نیاز است.

مهندس خبیری با اشاره به این‌که رودخانه‌های شهری و فضاهای رودکناری از طرف مدیریت شهری سالیان سال بود که به فراموشی سپرده شده بود،گفت: مدیران شهری در این‌باره غلفت کرده بودند و این امر موجب به فراموشی سپرده شدن این بسترهای طبیعی و نادیده گرفته شدن نقش و جایگاه این عناصر در ساختار فضایی و سازمان اجتماعی شهرها شده بود.  پوشاندن مسیر رودخانه‌ها و حذف هرگونه ارتباط فیزیکی و بصری شهروندان با رودخانه‌ها و فضاهای رودکناری یکی از نمونه‌های بارز در خصوص این غفلت، بوده است!

وی ادامه داد: خوشبختانه در سال‌های اخیر رویکرد نوینی در احیای این بسترهای طبیعی و توجه به رودکناره‌ها در سطح شهرها به منظور ارتقای کیفیت زندگی شهروندان در شهرهای مختلف کشور شکل گرفته است.

 

خبیری با بیان این‌که شرکت عمران و بهسازی شهری ایران طی سه سال گذشته با راه اندازی رویداد جستار کیفیت در تجربه‌های بازآفرینی شهری، به دنبال شناسایی و ترویج ایده‌های نوین در بازآفرینی و ارتقای کیفیت زندگی شهروندان بوده است. و از سال گذشته  شناسایی فضاهای رودکناری در شهرهای کشور که بهسازی و احیاء شده اند را در دستور کار قرار داده است. بر این اساس بانک اطلاعاتی جامعی از این اقدامات در فضاهای آب‌کناری به طور عام و رودکناره‌ها به طور خاص تهیه شده است.

خبیری سپس اهم اقدامات را در سه مورد از نمونه‌های متاخر از ساماندهی و احیای رودکناره‌ها در کشور که با هدف ارتقای کیفیت زندگی انجام شده‌اند، معرفی نمود.

ساماندهی و احیای صوفی چای(مراغه)، ساماندهی و احیای رودکناره تجن(ساری) و ساماندهی و احیای رودکناره بالیخلو(اردبیل) فارغ از نقدهای وارد، تجاربی هستند که حاکی از تغییر نگرش مدیریت شهری در توجه مجدد به این عرصه‌های طبیعی است.

وی همچنین اضافه‌کرد: این اقدامات موجب شده که آلودگی‌های زیست محیطی رودخانه‌ها کاهش یابد و همچنین منظر طبیعی رودخانه‌ها تقویت شود. این تجارب که عمدتاً با هدف بهبود شرایط زیست محیطی و ایجاد فضاهای عمومی در پیرامون این عرصه‌های طبیعی، انجام شده‌اند، فارغ از نقدهای وارد، بستر مناسبی را برای توسعه فعالیت‌های گردشگری، تعاملات اجتماعی، برگزاری  رویدادهای فرهنگی، تفریحی و ورزشی فراهم آورده‌ و منجر به بازگشت هویت به شهر و  ارتقای تعلق شهروندان نیز شده‌اند.

خبیری در پایان با اشاره به اقداماتی که در کشور در حوزه رودکنارها انجام شده است،گفت: تمامی این اقدامات برای بررسی، نقد و بهره‌برداری در کشور، در سال گذشته و در قالب برنامه جستار کیفیت در تجربه های بازآفرینی شهری مستندسازی شده است. وی افزود اطلاعات تفصیلی‌تر از برخی اقدامات ویژه در فضاهای رودکناری در قالب کتاب «درس‌آموزه‌هایی از فضاهای شهری: رودکناره‌ها» تدوین شده است، که توسط انتشارات شرکت  مادر در دست انتشار است.