اولین نشست از دفتر هشتم سلسله نشست های موضوعی شرکت عمران و بهسازی شهری ایران با محور بازآفرینی شهری و عنوان « بازخوانی مفهوم بازآفرینی شهری»برگزار شد

اولین نشست از دفتر هشتم سلسله نشست های موضوعی شرکت مادرتخصصی عمران و بهسازی شهری ایران با محور بازآفرینی شهری و عنوان « بازخوانی مفهوم بازآفرینی شهری» روز دوشنبه مورخ 30 فروردین ماه 95 از ساعت 14 با سخنرانی آقای دکتر سید محسن حبیبی و خانم مهندس سمانه خبیری و با حضور آقای مهندس سید رضا هاشمی به عنوان عضو پنل و آقای دکتر محمدسعید ایزدی به عنوان دبیر علمی در سالن اجتماعات شرکت مادر برگزار شد.

درابتدای جلسه، آقای دکتر ایزدی به عنوان دبیرعلمی جلسه، ضمن سپاس از حضور سخنرانان، عضو پانل و حضور گسترده شرکت کنندگان، به بیان ضرورت تشکیل این محور از سلسله نشست‌های موضوعی پرداخت و افزود در این نشست به بیان ریشه‌شناسی و مفهوم بازآفرینی شهری پرداخته می‌شود و در نشست‌های آتی تجارب بازآفرینی در عرصه عمل با معرفی نمونه‌های موردی ارائه خواهد شد. وی افزود سیاست بازآفرینی شهری، خلق جدیدی نیست بلکه به دنبال این هستیم که چگونه می‌توان از چارچوب بازآفرینی شهری که امروزه به عنوان الویت برنامه‌های توسعه در دنیا مطرح شده است، برای رفع چالش‌ها و کاهش مشکلات موجود و ارتقای کیفیت زندگی در شهرهایمان بهره لازم را ببریم.

آقای دکترحبیبی، با اشاره مفاهیم مختلف باززنده‌سازی، بازسازی، تجدید حیات، اعیان‌سازی، توسعه مجدد، تسخیر مجدد و... دردوره‌های مختلف زمانی پس از جنگ جهانی دوم، افزود: نگاه‌های متفاوت، واژه‌های متفاوت بوجود آورده است که همگی آنها می‌توانند هم‌عرض هم باشند و با یکدیگر دریک مکان اتفاق بیافتند اما در همه واژگان گفته شده، ‌واژه Re  به معنای نوشدن وجود دارد. در طبیعت نیز واژه تولید مثل را داریم که کلمات نوزایی، نوزاد، نورسیده(با ریشه نو) را به همرا دارد. در سنت و مفهوم، شهرسازی از سه دانش تشکیل می‌شود. دانش تاریخی زیست سرزمینی(فرهنگ)، دانش هم‌آوایی با بوم و اقلیم(طبیعت) و دانش فن و فناوری زمانه. که ترکیب این سه دانش، باعث دگردیسی و دگرگونی زمانه در هر موجود زنده‌ای ازجمله شهر می‌شود.


 

خانم مهندس خبیری با اشاره به خلاء نظریه‌پردازی در موضوع بازآفرینی شهری  و اتکای صرف به تجارب جهانی همچنین ورود بازآفرینی شهری به ادبیات مدیران و سیاستگذاران شهری با تفاوت‌های معنی‌دار و  متضاد، تصریح کرد: از آنجا که امروزه با گزاره‌های مختلفی از مفهوم بازآفرینی شهری روبرو هستیم،  بازخوانی صحیح مفهوم بازآفرینی شهری ضرورت یافته است. به قول حضرت مولانا وضعیت امروز ما همچون پیلی در خانه تاریک است:  

در کف هریک اگر شمعی بدی                                  اختلاف از گفتشان بیرون شدی

سپس ایشان به بیان ریشه‌شناسی کلماتGenus, Generate, Regenerate, Regeneration پرداخت. و عنوان کرد در حقیقت واژه Regeneration  به معانی رشد و یا منجر به رویش مجدد چیزی شدن، دوباره کسی یا چیزی را قدرتمند و نیرومند کردن، تجدید حیات و احیای معنوی، روحانی و نوسازی و یا مرمت بدن یا بخشی از آن در یک سیستم بیولوژیک بعد از ایجاد زخم و در فرایندی طبیعی است. پس از آن به ریشه واژه Urban اشاره کرد که متشکل از سیستمی پیچیده‌ و پویا از شبکه‌ها و ارتباطات و تعامل میان عناصر است که با اجزای ثابت و غیر قابل تغییر  و جریان‌های پویا، قابلیت تکامل دارند.

وی در ادامه ضمن اشاره به تعاریف مختلف بازآفرینی شهری در منابع نظری، به تبیین سیر تحولات بازآفرینی شهری در عرصه عمل از سال 1950 تا کنون پرداخت که به ترتیب عبارتند از: بازسازی شهری، نوسازی شهری، توسعه مجدد، باززنده‌سازی و بازآفرینی شهری.

 

پس از آن ایشان به انتقادهای وارد بر اقدامات متقدم بازآفرینی شهری پرداخت که مهمترین آنها عبارتند از کوتاه مدت بودن، فاقد عمومیت و پروژه محوری، عدم ارائه چارچوب استراتژیک، نادیده گرفتن ملاحظات گسترده‌تر  ناشی از تأکید بر نواحی کوچک، پروژه‌های گسسته و سرمایه گذاری محصول محور، عدم ایجاد رهیافت بازآفرینی شهری در قالب پروژه‌های مجزا و منفرد و....

مهندس خبیری ضمن اشاره به حوزه‌های تحول بازآفرینی شهری از جمله تأکید بر جنبه راهبردی، یکپارچگی موضوعات مختلف به شکلی جامع‌تر با برنامه‌ریزی فضایی پیچیده‌تر، دربرگرفتن گستره وسیع‌تری از موضوعات، تغییر رویه از توجه صرف به موضوعات کالبدی به سمت موضوعات اجتماعی، اقتصادی، زیست‌محیطی، سیاسی و ضرورت تمرکززدایی، اصول بازآفرینی متأخر را برشمرد که از جمله آنان عبارتنداز: راهبرد جامع و یکپارچه در محتوا و فرایند و در مسیر اهداف توسعه پایدار، تأکید بر توسعه و حفاظت توامان، چارچوب منعطف با توجه به تنوع داخلی، چشم انداز راهبردی، مشارکت حداکثری تمام ذینفعان، اهداف عملیاتی واضح و مشخص، زمینه اقدام بازآفرینی شهری منطقه‌ای و زیرمنطقه‌ای، توسعه سازوکارهای نهادی پشتیبان، پایش، ارزیابی و سنجش.

خبیری در ادامه به بیان وظایف بازآفرینی شهری پرداخت که در پی پاسخگویی مثبت و پایدار به نیروها و عوامل ایجاد کننده انحطاط شهری  در جهت ارتقای دائمی کیفیت زندگی شهری است. اهم وظایف توسط ایشان، تدوین چارچوبی مناسب برای تحلیل مشکلات شهری و شناخت پتانسیل‌های توسعه  در تمامی ابعاد توسعه پایدار همچنین تولید راهبردی کلان برای منطقه شهری و تدوین برنامه‌های تفصیلی  اجرا و اقدام  در مقیاس‌های خردتر شهری و محلی، مطرح شد.

مهندس خبیری تصریح کرد الویت‌های معاصر دردستور کار بازآفرینی شهری، به 5 دسته‌ی محیط کالبدی، کیفیت زندگی، رفاه اجتماعی، رونق اقتصادی و حکمروایی خوب شهری قابل تقسیم‌بندی است.

ایشان در پایان سخنرانی، به بیان مفهوم صحیح بازآفرینی شهری پرداخت:

بازآفرینی شهری دربرگیرنده نگرش و اقداماتی جامع و یکپارچه برای هدایت روند رشد شهرها در جهت پاسخگویی به چالش‌های برآمده از تغییرات و نیازهای نسل جدید است، به‌گونه‌ای که در نهایت ضمن پیشگیری و حل مشکلات شهری به یک پیشرفت و بهبود پایدار اقتصادی، کالبدی، اجتماعی و محیطی منجر شود.

 بازآفرینی شهری در برگیرنده تعیین یک چشم‌انداز و چارچوب راهبردی، یکپارچه، بلند مدت، منعطف و زمینه‌گرا برای توسعه و حفاظت توامان و اهداف عملیاتیِ واضح، مشخص و تحقق‌پذیر  در مسیر اهداف توسعه پایدار در مقیاس کلان (منطقه شهری) تا مقیاس خرد(فضای شهری) و با مشارکت حداکثری تمام کنشگران و دخیلان، است.

سپس تأکید کرد شهرهای ما دریایی از پتانسیل‌ها هستند که هنوز بهره‌برداری نشده‌اند. بسیج کردن این پتانسیل‌ها به شیوه‌ای پایدار و با پذیرش مسئولیت‌ها، چالش آتی بازآفرینی شهری است.

آقای مهندس هاشمی نیز ضمن سپاس از سخنرانان، با تأکید بر لزوم مطلوب‌تر کردن شرایط این جلسات، با استفاده از حضور مسئولین مستقیم وزارتخانه، افزود: مخاطب اصلی اینگونه جلسات، مهندسین مشاور هستند که از طرفی با دانشگاه و از طرف دیگر با جامعه و عرصه عمل ارتباط دارند.

در پایان جلسه پرسش و پاسخ برگزار شد و سخنرانان به سؤالات و نقدهای شرکت‌کنندگان، پاسخ گفتند.

جهت دریافت فایل سخرانی نشست اینجا  را کلیک فرمائید