عضو هیئت علمی پژوهشگاه میراث فرهنگی در سخنانی ضمن بیان تاریخچه نحوه ایجاد راه در ایران، به ریشه‌های «معماری راه» در کشور اشاره کرد.

عضو هیئت علمی پژوهشگاه میراث فرهنگی و گردشگری در سخنانی ضمن بیان تاریخچه نحوه ایجاد راه در ایران، به ریشه‌های «معماری راه» در کشور اشاره کرد.

به گزارش خبرنگار روابط عمومی شرکت مادر تخصصی عمران و بهسازی شهری ایران، «اسکندر مختاری» عضو هیئت علمی پژوهشگاه میراث فرهنگی و گردشگری، در سخنانی با موضوع «مروری بر چارچوب اعطای کاربری مجدد به کاروانسراهای تاریخی با ارزش میان‌راهی»، اظهار داشت: بیشترین نشانه‌های راه و تاسیسات مرتبط با راه را از دوره هخامنشیان داریم که در دوره ساسانیان و اشکانیان استمرار پیدا کرده است. در دوره اسلامی نیز سرزمین‌های گسترده‌تری تحت مدیریت اسلامی واحد اداره می‌شود و راه اهمیت پیدا می‌کند؛ راه‌های زیادی از هند تا کناره دریای مدیترانه تحت این مدیریت قرار می‌گیرد که شاید اوج روش‌های راهداری در تاریخ ایران تحت تأثیر این عامل بوده باشد.

وی با اشاره به مهمترین عوامل موثر بر شکل‌گیری راه، عوامل موثر بر شکل‌گیری راه را برشمرد:

1-     جستجو برای یافتن سرزمین‌های جدیدی که انسان گذشته را وادار به یافتن راهی برای نفوذ به سرزمین‌های دیگر جهت اسکان در بهترین نقطه می‌کرده است.

2-     مبادله کالا که باعث ارتباط سرزمینی با سرزمین دیگر می‌شده است.

3-     جنگ برای تسخیر سرزمین‌های جدید موجب بوجود آمدن راه شده‌است.

دکتر مختاری تأکید کرد: «راه» ابزار مهمی برای ارتقای دانش بشری در گذشته بوده است.

عضوهیئت علمی پژوهشگاه میراث فرهنگی وگردشگری در مورد تاسیسات مربوط به راه، بیان کرد: تاسیسات راه در گذشته از کیفیت‌های مختلفی برخوردار بود. «شهر» را زاده «راه» می‌دانم و معتقدم بزرگترین دستاورد راه، شهر است. اگر شهرها شکل گرفته‌اند به دلیل راه است.

وی در بخش دیگر سخنانش در خصوص طبقه‌بندی تاسیسات و تجهیزات راه، توضیح داد: تاسیسات مربوط به راه دردوره‌های مختلف،تنوع پیدامی‌کنند واین تاسیسات مقیاس‌های متفاوتی دارد. به نظر می‌رسد این تاسیسات از سه تنوع مکانی، تاریخی و شکلی برخوردار است که تنوع«مکانی»با اقلیم رابطه مستقیمدارد، تنوعات«تاریخی»، تنوعات «سبکی» را در بر می‌گیرد و تنوعات«شکلی» نیز به ذائقه‌های هنری هر دوره ربط پیدا می‌کند.

در ادامه وی گفت: به نظر می‌رسد آثاری از راه دوره هخامنشی باقی نمانده است، از دوره ساسانی آثاری وجود دارد و در دوره صفوی، اوج تنوعات سبکی «معماری راه» برایمان به ارث مانده است.

مختاری در خصوص مسیر عتبات که از دوران صفویه به یادگار مانده است، گفت: چیزی که در دوره بعد از صفویه به عنوان مسیر عتبات مطرح شده است، از خراسان و بین‌النهرین عبور می‌کرد و به قدری غنی است که هر بیننده‌ای را متعجب می‌کند. 

مختاری تاکید کرد: راه از نظر اعتقادی و فرهنگی آنقدر اهمیت داشته که الواح پیروزی و احکام حکومتی در محل راه‌ها نصب می‌شد؛ مانند کتبیه بیستون، طاق بستان، کتیبه‌های زاگرس و بیشابور که اعلامیه‌هایی در مسیرهایشان نصب شده و بیش از دو هزار سال قدمت دارد. بنابراین همه آنچه که درموردراه وتاسیسات مربوط به راه وجوددارد،ناظربرنحوه تعامل خردمند انها انسان با طبیعت دراعصارگذشته است.