هم‌اندیشی جامعه حرفه‌ای و دانشگاهیان پیرامون «برنامه راهبردی بهسازی و هدایت موزون توسعه در محدوده پیرامون حرم مطهر حضرت امام رضا(ع)» برگزار شد.

شصت و سومین نشست ازسلسله نشست‌های تخصصی شرکت مادر با عنوان هم‌اندیشی جامعه حرفه‌ای و دانشگاهیان پیرامون «برنامه راهبردی بهسازی و هدایت موزون توسعه در محدوده پیرامون حرم مطهر حضرت امام رضا(ع)» در روز یکشنبه مورخ 31 مردادماه 95 از ساعت 14 با ارائه شرکت مهندسان مشاور مهرازان در محل سالن اجتماعات شرکت مادر تشکیل شد.

آقای مهندس پاکدامن با اشاره به گذشته مشهدالرضا و پدید آمدن این شهر از قرن سوم هجری بر اثر سکونت تدریجی شیعیان، به سوابق طرح پیرامون حرم در ادوار تاریخی پرداخت:

·        اقدامات دوره پهلوی:

-        احداث فلکه‌ای پیرامون حرم مطهر(فلکه حضرتی) و خیابان‌های جدید در شهر؛

-         طرح پیشنهادی مشاور بوربور، سال 1353، در محدوده  ای به وسعت 30 هکتار.

·        اقدامات پس از انقلاب:

-        طرح شرکت خانه سازی ایران ، سال 1367، در محدوده ای به وسعت 51 هکتار؛

-        طرح جامع خازنى-مصوب 1350 ؛

-        پیشنهادات طرح جامع دوم مشهد، سال 1372، درمورد  الگوی توسعه شهر و جایگاه  بخش مرکزی و مجموعه حرم مطهر؛

-        طرح نوسازی و بهسازی بافت پیرامون حرم مطهر.

وی ضمن تبیین اهداف و راهبردهای طرح نوسازی و بهسازی بافت پیرامون حرم به ارائه رونـد اجـرای طرح مصوب 1387پرداخت:

-        حوزه بندی اجرایی طرح مصوب 1387: دو حوزه دخالت مستقیم و دخالت غیر مستقیم.

-        خریداری وتملک اراضی بر اساس طرح مصوب 1387 : تا کنون 5655 قطعه زمین با مجموع مساحت 5/102 هکتار توسط سازمان مجری طرح برای اجرای پروژه خریداری شده است.

-        پروژه‌های اجرا شده و در دست اجرا حقوق مکتسبه

-        واگذاری اضافه تراکم ساختمانی نسبت به ضوابط طرح مصوب 1387

-        طرح های الحاقی مهم تهیه شده و در دست تهیه (پس از تصویب طرح در سال 1387)

سپس ایشان تغییرات ناشی از اجرای کامل طرح مصوب 1387 نسبت به وضعیت پیش از اجرای طرح (1373) را اینگونه برشمرد:

-        افزایش سطح کل زیربنای ساختمانی

-        تغییرات در الگوی تخصیص زمین

-        تغییرات در الگوی بافت کالبدی

وی در ادامه به ارائه ساختار و بافت محدوده طرح در آینده (در صورت تحقق کامل طرح ملاک عمل)  پرداخت.

پس از آن ضمن اشاره به عملکرد و امـکان سنجی‌های مالی، اقتصادی طرح، به تبیین ویژگی‌های شاخص طرح پرداخت:

-        ایجاد دگرگونی اساسی در ساختار و بافت کالبدی و کارکرد محدوده

-        نادیده گرفتن تاریخ و هویت و میراث به جای مانده از گذشته و برخورد با محدوده طرح به مثابه بخشی غیر دائر و خالی

-        عدم توجه به ارتباط محدوده طرح با کل و مرکز شهر مشهد

در ادامه  پیامدها و آسیب‌های ناشی از اجرای طرح نوسازی و بهسازی بافت پیرامون حرم را برشمرد:

-        نادیده گرفتن تاریخ و هویت و میراث به جای مانده از گذشته و برخورد با محدوده طرح به مثابه بخشی غیر دائر و خالی و تخریب بخش مهمی از «راسته ها» و بناهای با ارزش قدیمی

-        گسترش دامنه و میزان اثرات مخرب طرح بر ساختار و عناصر بافت تاریخی به دلیل افزایش 7 برابری وسعت محدوده طرح(از 51 هکتار طرح شرکت خانه سازی به 360 هکتار)

-        از هم گسیختن و ازمیان بردن یکپارچگی بافت تاریخی با ایجاد ره-باغ ها و خیابان های عریض و طویل جدید

-        تجمیع قطعات زمین و افزایش فوق العاده تراکم های ساختمانی، و محصور و مهجور شدن تکه- پاره های باقی مانده از بافت تاریخی در میان ساختمان های جدید بلند مرتبه و حجیم و ناهماهنگ با ساختار بافت تاریخی

-        انجام تخریب های گسترده و ایجاد فضاهای بلاتکلیف و درحال انتظار

-        تبدیل بخشهای گسترده ای از محدوده طرح به صورت کارگاه های بزرگ و پراکنده عملیات عمرانی و ساختمانی

سپس به بیان وضعیت محدوده طرح در حال حاضر(بناها و راسته‌های باارزش تاریخی) پرداخت.

در ادامه ضمن اشاره به پیامدها و آسیب‌ها ناشی از عدم تحقق اهداف مدنظر و مشکلات محدوده در طول اجرای طرح و پس از آن، محدودیت ها،  امکانات، معیارها و اصول بازنگری در طرح، چشم انداز طرح بازنگری را ارائه کرد:

حرم مطهر حضرت رضا(ع) به عنوان یکی از قطب های مذهبی و فرهنگی جهان اسلام و محدوده پیرامون به عنوان مهمترین مرکز مذهبی و اقتصادی منطقه، با پایه اقتصادی قوی وابسته به زوار، دارای خدمات و مراکز رفاهی به ویژه برای زائران کم درآمد، دارای فضاهای فرهنگی و گردشگری، فضاهای سبز و پیاده راههای تجهیز شده در تلفیق با راسته ها و بازارهای سنتی و تاریخی در میان بافت شهری متخلخل مرکب از ساختمانهای متوسط تراکم و فضاهای باز با مقیاس انسانی که تردد سواره و پیاده در آن روان، سریع و با سهولت انجام می شود، و فعالیت کلیه اقشار اجتماعی و اقامت با تاکید برگروه های کم درآمد در آن سرزندگی و امنیت اجتماعی را ارتقاء می بخشد.

در پایان مهندس پاکدامن تأکید کرد: گزینه های قابل تصور و محتمل بازنگری در طرح، جز در نحوه برخورد با محور شارستان،خیابان های شعاعی و ره-باغ ها(به عنوان زمینه ساز اصلی تحقق اهداف و راهبردهای طرح) در سایر موارد تابع اهداف و راهبردهای تعیین شده بوده و در موارد زیر مشترک اند:

-     تخصیص پهنه «سطح 1»(حدفاصل حرم مطهر و شارستان) به کارکردهای مذهبی، فرهنگی، گردشگری و خدماتی، با غلبه فضای سبز وتعریض گذر مفصل

-     تخصیص پهنه «سطح2» (حدفاصل شارستان  و شبکه پیرامونی) به کارکردهای مسکونی، اقامتی، تجاری و خدماتی

-     حفظ فلکه زیرگذر مجموعه حرم مطهر

-     حذف کلیه پروژه­های زیرسطحی احداث نشده(ره-باغ ها، ضلع قبله، گذر مفصل)

-     ایجاد پهنه های ویژه «تاریخی – فرهنگی» از طریق ساماندهی، ترمیم، بهسازی و ارتقاء بافت های پیرامون بعضی راسته ها و بناهای با ارزش تاریخی و میراثی

-     کاهش میانگین تراکم ساختمانی در محدوده پروژه

سپس با بیان دو سناریوی زیر به سخنرانی خود پایان داد:

-        سناریوی اول(حداقل تغییر در طرح ملاک عمل)

-        سناریوی دوم (حداکثر تغییر در طرح ملاک عمل)

پس از ارائه ایشان دکتر ایزدی اصول معماری هم‌پیوند با زمینه را به شرح زیر برشمرد و اذعان داشت در طرح ارائه شده اکثر اصول زمینه‌گرایی در نظر گرفته شده است:

-        احترام به سبک ساختمان‌های پیرامونی

-        لزوم توجه به معماری بعنوان نماد زمان خود

-        حفظ چشم اندازهای زیبا

-        رنگ نما

-        کیفیت بناهای اطراف

-         توجه به ارتفاع نماهای مجاور

-        و...

سپس جلسه پرسش و پاسخ برگزار شد و آقای مهندس پاکدامن به سؤالات حضار پاسخ دادند.