از همین منظر، افتتاح پروژههای شاخص شهری و تاریخی در دوره پساجنگ، تنها بهرهبرداری از یک طرح عمرانی نیست، بلکه نشانهای از تداوم زندگی، بازسازی امید و بازگشت شهر به مدار پویایی و تعامل اجتماعی است.
در چنین چارچوبی، افتتاح میدان نقارهخانه در قلب بافت تاریخی شیراز را باید فراتر از یک پروژه موضعی ارزیابی کرد؛ این طرح یکی از مهمترین گامهای سالهای اخیر برای احیای هویت تاریخی شهر و بازآفرینی یکی از نقاط کلیدی مجموعه زندیه به شمار میرود. پروژهای که پس از حدود ۲۵ سال انتظار به بهرهبرداری رسیده و اکنون قرار است حلقهای مهم در اتصال ارگ کریمخان، بازار وکیل و سایر عناصر تاریخی این محدوده باشد.
به گزارش روابط عمومی شرکت بازآفرینی شهری ایران، عبدالرضا گلپایگانی معاون وزیر راه و شهرسازی در مراسم بهرهبرداری از این پروژه گفت: پروژه میدان نقارهخانه که بخشی از طرح بزرگ زندیه در قلب بافت تاریخی شیراز است، پس از سالها انتظار و طی مراحل قانونی امروز به بهرهبرداری رسید و یکی از مطالبات مهم حوزه احیای بافت تاریخی این شهر محقق شد
گلپاتیگانی گفت : امروز یکی از مهمترین پروژههای بازآفرینی شهری در شیراز به سرانجام رسیده است؛ پروژهای که با هدف احیای یکی از فضاهای شاخص دوره زندیه و تقویت پیوند میان عناصر تاریخی شهر تعریف شده است.
میدان نقارهخانه در دوران کریمخان زند، یکی از فضاهای مهم شهری شیراز محسوب میشد؛ فضایی که نه فقط کارکرد ارتباطی، بلکه نقشی اجتماعی، آیینی و شهری نیز داشت. بازآفرینی این میدان با مساحتی حدود ۱۴ هزار مترمربع، در واقع تلاشی برای احیای بخشی از حافظه کالبدی و تاریخی شیراز و بازگرداندن یک فضای جمعی مؤثر به متن شهر است.
گلپایگانی با اشاره به موقعیت ممتاز این میدان تصریح کرد: قرارگیری این میدان در حدفاصل بازار وکیل در ضلع شرقی و ارگ کریمخان در ضلع غربی، یک محور منسجم گردشگری در مجموعه زندیه ایجاد میکند و میتواند نقش مهمی در رونق گردشگری فرهنگی شیراز داشته باشد.
اهمیت این اتصال در آن است که میدان نقارهخانه را از یک فضای صرفاً بازآفرینیشده به یک گره فعال شهری و گردشگری تبدیل میکند. در واقع، با تکمیل این پروژه، حلقهای از پیوند فضایی و عملکردی میان مهمترین عناصر مجموعه زندیه شکل گرفته که میتواند تجربه حضور گردشگران و شهروندان در بافت تاریخی را ارتقا دهد.
معاون وزیر راه و شهرسازی همچنین به کارکردهای فراتر از گردشگری این میدان اشاره کرد و گفت: این میدان علاوه بر کارکرد گردشگری، ظرفیت میزبانی از آیینهای ملی، مذهبی و رویدادهای شهری را نیز دارد و میتواند به یکی از فضاهای مهم فرهنگی و اجتماعی شیراز تبدیل شود.
این نکته، جایگاه راهبردی میدانها را در حیات شهری بار دیگر یادآوری میکند. شهرهای تاریخی زمانی زنده میمانند که فضاهای عمومی آنها صرفاً حفظ نشوند، بلکه دوباره در چرخه زندگی روزمره، مناسک جمعی و تعامل اجتماعی قرار گیرند. به همین دلیل، احیای میدان نقارهخانه را میتوان نمونهای روشن از بازگشت «زندگی» به بافت تاریخی دانست؛ بافتی که اگرچه حامل گذشته است، اما باید در زمان حال نیز کارکرد داشته باشد.
گلپایگانی با تأکید بر همین رویکرد اظهار داشت: «سرمایهگذاری در بافت تاریخی، هزینه جاری نیست بلکه اقدامی راهبردی برای صیانت از میراث فرهنگی و تقویت اقتصاد گردشگری است.» به گفته او، در اجرای این پروژه از ظرفیت معماران، طراحان و مشاوران متخصص استفاده شده تا مرمت، کفسازی، بدنهسازی و نورپردازی این محدوده با کیفیت مطلوب انجام شود.
در این چارچوب، میدان نقارهخانه را باید بخشی از یک نگاه کلانتر به آینده بافت تاریخی شیراز دانست. شهری که حدود ۳۶۰ هکتار بافت تاریخی دارد و به گفته معاون وزیر راه و شهرسازی، تاکنون بیش از ۶۰ درصد آن در قالب برنامههای مختلف بازآفرینی و مرمت شده است.
گلپایگانی با اشاره به توسعه زیرساختهای گردشگری در این بافت گفت: با اجرای طرحهای مرمتی و توسعهای در این محدودههای تاریخی، ۸۰ هتل سنتی و اقامتگاه بومگردی به بهرهبرداری رسیده و ساخت ۴۰ هتل سنتی و اقامتگاه دیگر نیز در دست اجراست.
این آمار نشان میدهد که نگاه به بافت تاریخی شیراز، صرفاً معطوف به حفاظت فیزیکی از بناها نیست، بلکه برنامهریزی برای فعالسازی ظرفیتهای اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی این محدوده نیز در دستور کار قرار دارد. چنین رویکردی میتواند میراث تاریخی را از یک دارایی خاموش به یک سرمایه زنده شهری تبدیل کند؛ سرمایهای که هم در تقویت هویت شهر مؤثر است و هم در رونق گردشگری، اشتغال و اقتصاد محلی نقشآفرینی میکند.
در شرایطی که شهرهای ایران در دوره پساجنگ بیش از هر زمان دیگری به نشانههای امیدبخش، پروژههای هویتساز و فضاهای عمومی زنده نیاز دارند، بهرهبرداری از طرحهایی مانند میدان نقارهخانه معنایی فراتر از افتتاح یک پروژه عمرانی پیدا میکند. اینگونه طرحها میتوانند نشانهای از بازگشت اعتماد به آینده، بازآفرینی فضاهای مشترک و تقویت پیوند مردم با شهر باشند.
گلپایگانی در پایان تأکید کرد: هدف از این اقدامات، حفظ اصالت تاریخی در کنار ایجاد زیرساختهای نوین برای گردشگران و ساکنان بافت است تا این محدوده به کانونی زنده برای زندگی، گردشگری و فعالیتهای فرهنگی تبدیل شود.
اکنون با افتتاح میدان نقارهخانه، شیراز یک گام دیگر به تکمیل محور تاریخی و گردشگری زندیه نزدیک شده است؛ محوری که اگر با همین نگاه تداوم یابد، میتواند نه فقط یک مقصد مهم گردشگری، بلکه الگویی موفق از پیوند میان میراث تاریخی، زندگی شهری و بازسازی امید اجتماعی در ایران امروز باشد.
:::
