به گزارش روابط عمومی شرکت بازآفرینی شهری ایران در نشستی تخصصی در دفتر مجید روستا عضو هیات مدیره شرکت و با حضور معاون امور عمرانی شهرداری زاهدان، رئیس سازمان نوسازی و بهسازی شهرداری زاهدان، رئیس اداره بافت و بازآفرینی ادارهکل راه و شهرسازی استان سیستان و بلوچستان و جمعی از مدیران و کارشناسان حوزه بازآفرینی، آخرین وضعیت طرحها، تجارب دهههای گذشته و رویکردهای نوین مداخله و توانمندسازی در سکونتگاههای غیررسمی و محلات هدف شهر زاهدان مورد بحث، تبادل نظر و بررسی قرار گرفت.
زاهدان؛ بستر نهادسازی و توسعه پایدار محلی
موفق بازآفرینی در دهههای گذشته، بر این نکته تأکید شد که شهر زاهدان واجد ظرفیتهای ویژه اجتماعی بوده و اولین تجربه ظرفیت سازی نهادی در کشور در سکونتگاه های غیررسمی محله شیرآباد رقم خورده است. ظرفیتسازی ساختاری که از سالهای گذشته در بدنه شهرداری زاهدان در قالب نهادسازی محله ای شکل گرفته، زمینهساز همگرایی میان دستگاههای اجرایی و ساکنان محلی شده و مفهوم «نهادسازی» و برنامهریزی شهری را با رویکردی مشارکتی پیش برده است.
روستا گفت: یکی از درخشانترین مصادیق این همافزایی و نهادسازی مردمی، تجربه موفق «محله شیرآباد» است که طی آن، با مشارکت کاملاً خودجوش و داوطلبانه ساکنان، بالغ بر ۴۰ هزار مترمربع از عرصه املاک مسکونی به نفع فضاهای عمومی، خدماتی و معابر شهری آزادسازی شد؛ اقدامی کمنظیر که نشاندهنده عمق اعتماد عمومی و توان سرمایه اجتماعی در محلات هدف است.
وی خاطرنشان کرد: تجربه راه اندازی شورای توانمندسازی که بعدا در سطح ملی بارور شد و تبدیل به ستادهای استانی و ملی توانمندسازی گردید از زاهدان و از این محله شروع شده است.
خروج تدریجی محلات از محرومیت و ارائه الگوی بینالمللی کریمآباد
وی تصریح کرد : بر اساس ارزیابیهای صورتگرفته در این جلسه، اقدامات هماهنگ و مداوم سالهای اخیر در مناطقی نظیر کارخانه نمک، پشت گاراژها، کریمآباد و بابائیان توانسته این پهنهها را تا حد بسیار مطلوبی از مدارغیررسمی بودن خارج کرده و به سطح استانداردهای مناسب زیستی نزدیک کند . برنامه ارتقا و خروج این چند محله به عنوان محله های متعارف شهری که از حاشیه به متن سیاستگذاری شهری ارتقا یافته در دستور کار است.
در این میان، «محله کریمآباد» به عنوان نمونهای بارز از بازآفرینی مبتنی بر جامعه محلی معرفی شد که فرآیند مداخله، ساماندهی و توانمندسازی در آن، واجد تمامی شاخصها و استانداردهای لازم برای مستندسازی و ارائه به عنوان یک «تجربه زیسته و الگوی موفق توسعه محلی» در مجامع تخصصی و رویدادهای بینالمللی به شمار میرود.
ظرفیتهای اجتماعی کمنظیر، اصالت مردمی و استعدادهای درخشان ورزشی
در بخش دیگری از این نشست، با اشاره به نجابت، اصالت و حضور فعالان اثرگذار محلی در بافتهای ناکارآمد زاهدان، توجه به ابعاد اجتماعی و هویتی این سکونتگاهها ضرورتی انکارناپذیر دانسته شد. از جمله این نقاط قوت میتوان به کارکرد فرهنگی و فراملی «محله غلامسرور» اشاره کرد که سالانه با مشارکت فعال اهالی، میزبان و پذیرای چندین هزار نفر از زائران پاکستانی عتبات عالیات است؛ کارکردی اجتماعی و معنوی که هویت ویژهای به این سکونتگاه بخشیده است.
همچنین بر پتانسیل چشمگیر و استعداد ناب کودکان، نوجوانان و جوانان زاهدانی و توجه به ایجاد امکانات مرتبط از قبیل سالنهای ورزشی در رشتههای مختلف ورزشهای رزمی از جمله ووشو و بوکس تأکید شد؛ حوزهای که جوانان و کودکان محله غلامسرور و دیگر محلات سکونتگاهی با درخشش در میادین قهرمانی و کسب مدالهای ارزشمند، شایستگیهای خود را به اثبات رساندهاند.
در این راستا، تأکید شد که توسعه این رویدادها و تقویت بسترهای قهرمانی باید به عنوان یک پیشران اجتماعی حفظ، تقویت و هدایت شود. موضوعی که می تواند با کمترین هزینه های اجرایی استعداد بالقوه جوانان و نوجوانان حاشیه نشین را بالفعل و از دور فقر خانوادگی جلوگیری نماییم.
ضرورت بازتعریف آموزش کودکان کار و پرهیز از رویکردهای صرفاً کالبدی
حاضران در این جلسه با آسیبشناسی چالشهای اجتماعی حاشیهنشینی، خواستار بازتعریف جامع مدلهای آموزشی، حمایتی و توانمندسازی متناسب با واقعیتهای زیستی برای کودکان کار در سکونتگاههای غیررسمی شدند.
در همین زمینه تأکید شد که مدیریت شهری زاهدان نباید اقدامات خود را صرفاً در مرزهای کالبدی و عمرانی متوقف کند، بلکه باید پیوستهای اجتماعی، توانمندسازی انسانی و مسائل هویتی را به صورت جدی در دستور کار قرار دهد و با مداخله هدفمند در محلههایی مانند غلامسرور، بسترساز توسعه ورزشهای رزمی، رشد نسل جدید و تقویت نشاط اجتماعی باشد.
نگاه وزیر راه و شهرسازی؛ بازآفرینی فراتر از قیر و توسعه متوازن شهر
در پایان این نشست روستا، با تبیین سیاستهای راهبردی سرکار خانم فرزانه صادق، وزیر محترم راه و شهرسازی، تصریح کرد : با توجه به اینکه نزدیک به دو سوم گستره شهر زاهدان را سکونتگاههای غیررسمی و بافتهای ناکارآمد تشکیل میدهند، رویکرد به بازآفرینی شهری در این شهر باید مستمراً نوسازی، منعطف و خلاقانه باشد و فعالیتها هرگز نباید محدود به تأمین مصالح، قیر و اقدامات صرفاً فیزیکی شود.
بر این اساس، بر پاسخگویی بیدرنگ به مطالبات و اولویتهای اساسی مردم تأکید شد که در رأس آن، احداث سریع زمینهای ورزشی مورد تقاضای اهالی در محله شیرآباد و محلات همجوار قرار دارد. همزمان اعلام شد که حمایتها در زمینه تأمین قیر بازآفرینی و ساماندهی و آسفالت معابر زاهدان با تمام توان تداوم خواهد داشت و مجموعه مدیریت بازآفرینی شهری تا پایان مسیر و زدودن کامل غبار محرومیت از چهره زاهدان، دوشادوش مدیریت شهری و مردم شریف منطقه پای کار خواهد بود.
