به گزارش روابط عمومی شرکت بازآفرینی شهری ایران، جلسه بررسی اقدامات مرتبط با واحدهای آسیبدیده ناشی از جنگ در محدودههای هدف بازآفرینی شهری با حضور عبدالرضا گلپایگانی معاون وزیر و مدیرعامل شرکت بازآفرینی شهری ایران، محمد جمور، عضو هیأتمدیره شرکت بازآفرینی شهری ایران، محمدکاظم جباری مدیرکل دفتر راهبری و هدایت طرحهای بازآفرینی و مدیران کل راه و شهرسازی استانهای تهران، لرستان، قم، زنجان، کرمانشاه و البرز، بهصورت حضوری و برخط برگزار شد.
در این نشست، ضمن بررسی آخرین وضعیت واحدهای آسیبدیده و روند اقدامات استانها، مسائل مربوط به مالکیت، اراضی معوض، الزامات ورود به فاز طراحی و نیز رویکردهای مداخله در فضاهای شهری آسیبدیده ناشی از جنگ مورد بحث و تبادل نظر قرار گرفت.
در بخش اجرایی جلسه، بر ضرورت تسریع در تعیین تکلیف مسائل مالکیتی و تأمین زمین معوض تأکید شد.
همچنین مقرر شد استانها برنامه زمانبندی مشخص خود را برای طراحی و ساماندهی واحدهای آسیبدیده ارائه کنند و هر استان نیز یک نفر را بهعنوان راهبر موضوع به دفتر طراحی شرکت بازآفرینی معرفی کند تا هماهنگیها با انسجام بیشتری پیگیری شود.
در همین چارچوب، موضوع اراضی قولنامهای در کرج نیز مورد توجه قرار گرفت و بر ضرورت هماهنگی نزدیکتر با شهرداریها برای حل مسائل حقوقی و اجرایی این بخش تأکید شد , همچنین با توجه به محدودیت زمانی، بر پیگیری مستقیم و مستمر موضوع از سوی مدیران کل استانها تأکید شد تا روند ورود به فاز طراحی و اجرا با شتاب بیشتری دنبال شود.
عبدالرضا گلپایگانی در این نشست گفت: فرآیند بازسازی باید بهصورت همزمان ابعاد کالبدی، اجتماعی، هویتی و یادمانی را در بر گیرد و در محلات آسیبدیده باید فراتر از جبران خرابیهای فیزیکی، کمبودهای عملکردی و نیازهای واقعی محله نیز شناسایی و در طراحیها لحاظ شود.
وی با اشاره به اهمیت وجه یادمانی در بازسازی پس از جنگ، خواستار آن شد که استانها چارچوب اهداف، بیانیه و منشور کار برای یادمانهای مرتبط را تدوین کنند تا مسیر مداخله در هر استان بر مبنای یک نگاه روشن، منسجم و متناسب پیش برود.
گلپایگانی همچنین بر برگزاری مسابقه طراحی محدود برای انتخاب طراحان صاحبتجربه در حوزه بناهای یادمانی تأکید کرد و خواستار معرفی طراحان واجد صلاحیت از سوی استانها شد.
مدیرعامل شرکت بازآفرینی شهری ایران در ادامه، استفاده از ظرفیت نهادهایی همچون شهرداریها و بنیاد شهید و ادارهکل فرهنگ و ارشاد اسلامی را برای پیشبرد این پروژهها ضروری دانست و گفت که هماهنگی میان دستگاهها میتواند این اقدامات را به نمونهای از مدیریت یکپارچه و اقدام مشترک در بازآفرینی پس از جنگ تبدیل کند.
گلپایگانی ضمن تاکید بر تسریع اقدامات به دستور وزیر راه و شهرسازی در استانها با اشاره به تجربههای داخلی در طراحی فضاهای یادمانی، از جمله یادمان شهید چمران در دهلاویه و یادمان شهدای هفتم تیر در سرچشمه، بر پیوند میان فضا، معنا و حافظه جمعی در فرهنگ ایرانی تأکید کرد و گفت : در مداخلات مربوط به یادمانهای جنگ، باید به جایگاه مفاهیمی چون شهادت، حماسه، قداست فضا و تأثیر محیط بر ادراک و احساس مردم توجه شود , معماری ایرانی بیش از آنکه صرفاً متکی به فرم باشد، بر خلق فضا و معنا استوار است و این ویژگی باید در طراحیهای مرتبط با جنگ نیز بازتاب یابد.
در بخش دیگری از این نشست، الزامات نظری و تطبیقی بازسازی پس از جنگ با اتکا به تجربههای بینالمللی مرور شد. در این بخش تأکید شد که جنگ، بحرانی چندلایه برای شهر است و پیامدهای آن تنها به تخریب کالبدی محدود نمیشود بلکه ابعاد اجتماعی، فرهنگی، تاریخی، سیاسی و روانی را نیز درگیر میکند، بر همین اساس، بازسازی پس از جنگ باید در قالب رویکرد «بهتر از گذشته ساختن» و با اتکا به منطق بازآفرینی شهری دنبال شود؛ رویکردی که از بازسازی صرف فراتر میرود و بر احیای کیفیت زندگی، تقویت تابآوری و بازگرداندن معنا به فضا تأکید دارد.
در جمعبندی مباحث تخصصی این جلسه بر سه محور اصلی برای مداخلات پساجنگ در محلات هدف آسیب دیده تاکید شد: تداوم هویت و ساختار مکانی، حفاظت و انتقال خاطره جنگ و خلق فرصتهای نو برای ارتقای کیفیت محیطی و اصلاح الگوهای ناکارآمد گذشته.
همچنین در مرور تجربههای بینالمللی، از هیروشیما بهعنوان نمونهای موفق از بازسازی مرحلهای و پیوسته یاد شد؛ تجربهای که در آن، اقدامات اضطراری، بازتوانی میانی و بازسازی بلندمدت در کنار یکدیگر قرار گرفته و با حمایت دولت مرکزی، توسعه زیرساختها، ساماندهی معابر، بازسازی مسکن، ارتقای خدمات عمومی و شکلگیری پارک صلح و یادمانهای مرتبط همراه شده است.
در این تجربه، کانون ویرانی به قلب بازآفرینی شهری تبدیل شد و نقش شهروندان و بخش خصوصی نیز در پیشبرد مسیر بازسازی برجسته بود.همچنین تجربه بوسنی و هرزگوین از منظر اهمیت عناصر نمادین شهر مورد توجه قرار گرفت؛ جایی که تخریب یک پل تاریخی، تنها به معنای از دست رفتن یک سازه نبود، بلکه گسستی در روابط اجتماعی و حافظه مشترک شهر ایجاد کرد.
در ادامه، تجربه موصل نیز به عنوان نمونهای از پیچیدگی بازسازی پس از جنگ مطرح شد؛ تجربهای که نشان میدهد در کنار آسیبهای مستقیم جنگ، ضعف برنامهریزی، سکونتگاههای غیررسمی و مسائل انباشته پیشین نیز میتوانند روند بازسازی را دشوارتر کنند و ضرورت رویکردی چندمرحلهای، زمینهمحور و منعطف را دوچندان سازند.
در بخش گزارشهای استانی، مدیرکل راه و شهرسازی زنجان از پیگیریهای مربوط به حسینیه اعظم زنجان خبر داد و اعلام کرد که با تشکیل کمیته تملک و انعقاد قرارداد با مشاور از محل اعتبارات ۱۴۰۴، فاز صفر مطالعات آغاز شده و پروپوزال طرح نیز به شرکت بازآفرینی شهری ایران ارائه خواهد شد.
وی تأکید کرد که این محدوده هم در بافت فرسوده و هم در بافت تاریخی قرار دارد و لازم است طرح «کلید به کلید» با هماهنگی شرکت بازآفرینی دنبال شود.در گزارش استان لرستان نیز اعلام شد که تفاهمنامه با مالکان واحدهای آسیبدیده، شهرداری و راه و شهرسازی در حال انعقاد است. در این بخش، بر ضرورت تعیین تکلیف سریع زمین مالکان و حضور میدانی مدیران شرکت بازآفرینی شهری ایران در استان لرستان تأکید شد.
در استان تهران نیز عنوان شد که عملیات اجرایی از هفته دولت آغاز خواهد شد و لازم است این استان هرچه سریعتر وارد فرآیند مسابقه معماری و طراحی شود. در استان البرز نیز با توجه به وضعیت فردیس و کرج، اعلام شد که بخشی از واحدها و پلاکها تملک شده و تعدادی نیز پروانه دریافت کرده و وارد مرحله ساختوساز شدهاند، همچنین مقرر شد همکاران شرکت برای پیشبرد هماهنگیها و ساماندهی موضوعات مرتبط، در استان البرز حضور یابند.
این نشست با تأکید بر این نکته به کار خود پایان داد که بازسازی پس از جنگ، اگرچه از حل مسائل اجرایی، مالکیتی و طراحی آغاز میشود، اما در نهایت باید به احیای حیات اجتماعی، تقویت حافظه جمعی، بازگرداندن معنا به فضا و ارتقای تابآوری شهری منتهی شود؛ مسیری که تنها در سایه هماهنگی بیندستگاهی، مشارکت اجتماعی و نگاه چندبعدی به بازآفرینی شهری تحقق خواهد یافت.
